«

»

Εκτύπωσέ το Άρθρο

Το άλλοθι της επανάστασης (Albert Camus)

Σε μιαν εποχή που η Σοβιετική Ένωση του Στάλιν συγκέντρωνε το θαυμασμό ή τη συμπάθεια μιας σημαντικής μερίδας της δυτικής διανόησης, ο Καμί έθετε ένα μεγάλο ηθικό και πολιτικό πρόβλημα, το πρόβλημα της επαναστατικής βίας και των δεσμών της με τον ολοκληρωτισμό.

 

 

Από http://roides.wordpress.com/2012/11/24/24nov12b/, διαβάζουμε:

O Καμί προτιμούσε την ηθική ευθύνη από την ιδεολογική ρητορική αλλά και από τις επιταγές του πολιτικού «ρεαλισμού»

 

Albert Camus, 1957. (Robert Edwards/Wikimedia Commons)

Του Θανάση Γιαλκέτση

Υπάρχει ένα βιβλίο που, μολονότι πρωτοδημοσιεύτηκε το 195ι, εξακολουθεί να μιλάει ζωντανά και για το δικό μας παρόν. Αξίζει τον κόπο να το διαβάσουμε ξανά, γιατί μας βοηθάει να κατανοήσουμε καλύτερα την ταραγμένη εποχή μας, μιαν εποχή που δικαιολογεί τόσο εύκολα τη βία και το έγκλημα καθώς τα περιβάλλει με τη λεοντή της αθωότητας. Πρόκειται για το βιβλίο του Αλμπέρ Καμί «Ο επαναστατημένος άνθρωπος» (εκδ. Μπουκουμάνη, 1971).
—–Με το έργο του αυτό ο Καμί ήρθε σε ευθεία σύγκρουση με το κυρίαρχο ρεύμα της Αριστεράς της εποχής του και αποξενώθηκε από εκείνη την πνευματική και πολιτική κοινότητα της οποίας ήταν μέχρι τότε ένας από τους επιφανείς εκπροσώπους.
—–Ο Καμί έγραφε αυτό το δοκίμιο για την ιδέα της εξέγερσης με πρόθεση να ασκήσει κριτική στον πολιτικό μύθο της επανάστασης, που ενέπνεε τότε τις πιο ριζοσπαστικές τάσεις της Αριστεράς. Σε μιαν εποχή που η Σοβιετική Ένωση του Στάλιν συγκέντρωνε το θαυμασμό ή τη συμπάθεια μιας σημαντικής μερίδας της δυτικής διανόησης, ο Καμί έθετε ένα μεγάλο ηθικό και πολιτικό πρόβλημα, το πρόβλημα της επαναστατικής βίας και των δεσμών της με τον ολοκληρωτισμό.
—–Στον «Επαναστατημένο Άνθρωπο» ο Καμί ανασκεύαζε τα βασικά επιχειρήματα με τα οποία η Αριστερά της εποχής του δικαιολογούσε τον επαναστατικό τρόμο. Θυμίζουμε ότι η απολογία του σταλινικού τρόμου και της καταπίεσης στη Σοβιετική Ένωση στηριζόταν στην ιστορική αναλογία με τον ιακωβινισμό και τη Γαλλική Επανάσταση. Ο Καμί ασκούσε κριτική σε αυτή την τάση των συγχρόνων του να επικαλούνται την «Ιστορία» για να δικαιολογήσουν τις πολιτικές τους αποφάσεις και στην αδιαφορία τους για τον ανθρώπινο κόστος των επαναστατικών τους επιλογών.
—–Ο Μαρξ, έγραφε ο Καμί, διεκδικούσε την ανώτερη ποιότητα του ανθρώπου και δεν επιθυμούσε τον πρόσθετο εξευτελισμό που στ’ όνομά του έχει επιβληθεί στον άνθρωπο. «Μια δική του φράση, σαφής και αποστομωτική, αρνιέται ξεκάθαρα στους θριαμβευτές οπαδούς του το μεγαλείο και τον ανθρωπισμό που τους ανήκε: «Ένας σκοπός που προσφεύγει σε άδικα μέσα δεν είναι δίκαιος σκοπός» ».
—–Ο Καμί καταγγέλλει ανοιχτά και χωρίς μισόλογα τη σκλαβιά και την τρομοκρατία, τον κόσμο του στρατοπέδου συγκέντρωσης που οικοδόμησε η επανάσταση. Στο φως αυτού του τρομερού ανθρώπινου κόστους της επαναστατικής βίας και τρομοκρατίας, ο Καμί τολμά να θέσει υπό αμφισβήτηση την ίδια την ιδέα της επανάστασης. Προχωράει μάλιστα ακόμα πιο μακριά: οι ιδεολογίες και τα καθεστώτα που δικαιολογούν τον τρόμο στο όνομα της επανάστασης πρέπει να κρίνονται με τα ίδια ηθικά κριτήρια με τα οποία καταδικάζουμε την ποινή του θανάτου ή την βία των αυταρχικών και των φασιστικών καθεστώτων.
—–Ο Καμί υποστηρίζει με δυο λόγια ότι πρέπει να αρνηθούμε κάθε είδους ιδεολογική νομιμοποίηση του τρόμου και της βίας, ακόμη και εκείνη που γίνεται στο όνομα ενός δίκαιου σκοπού, στο όνομα του σοσιαλισμού και του φωτεινού μέλλοντος που αυτός επαγγέλλεται. Στόχος της κριτικής του δεν ήταν μόνον η φιλοσοβιετική Αριστερά, αλλά γενικότερα ο πολιτικός εξτρεμισμός που, ιδιαίτερα μετά το 1848, είχε πάρει θρησκευτική μορφή, καθώς είχε «θεοποιήσει» την Ιστορία και είχε αναθέσει στην επανάσταση το ιστορικό καθήκον να θέσει τέρμα στο κακό και στην αμαρτία.
—–Στο βιβλίο του ο Καμί εξιστορούσε την οξεία διαμάχη στο εσωτερικό του επαναστατικού ρεύματος ανάμεσα στην σκέψη που παρέμενε προσηλωμένη σε ηθικές αξίες και στη μηδενιστική και κυνική σκέψη που επικράτησε τελικά. Στον «Επαναστατημένο άνθρωπο», η κριτική στις λυρικές επαναστατικές αυταπάτες και στην ανορθολογική εξύμνηση της επαναστατικής βίας δεν γίνεται από έναν συντηρητικό, που προπαγανδίζει το συμβιβασμό και την παραίτηση από τον αγώνα.
—–Ο Καμί συνέχιζε να πιστεύει στην αναγκαιότητα της εξέγερσης ενάντια σε όλες τις μορφές αδικίας και καταπίεσης. Αλλά η πολιτική σκέψη του Καμί απέρριπτε τον ιδεολογικό μανιχαϊσμό των συγχρόνων του και προσπαθούσε να αναδείξει την πολυπλοκότητα του κοινωνικού κόσμου, το γεγονός ότι δεν υπάρχει μια μόνον αλήθεια για την κοινωνία και την πολιτική. Σε κάθε περίπτωση ο Καμί προτιμούσε την ηθική ευθύνη από την ιδεολογική ρητορική αλλά και από τις επιταγές του πολιτικού «ρεαλισμού».

—–Σε μια εποχή ηθικού και ιστορικού σχετικισμού, ο Καμί υπερασπίστηκε μοναχικά την αδιαπραγμάτευτη αξία της ανθρώπινης ζωής και της ελευθερίας.

«Ελευθεροτυπία

 

 

Μόνιμος σύνδεσμος σε αυτό το άρθρο: http://athriskos.gr/4235/

Σχολιάστε

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν κοινοποιείται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

:bye: 
more...