«

»

Εκτύπωσέ το Άρθρο

Ελλήνων ελευθεροστομία

Ήτοι λόγος περί σάτιρας και ελευθερίας ή σας αρέσει το παστίτσιο;

Του Θανάση Κουκοβίστα

Αθήνα, 5ος πΧ αιώνας, ο Αριστοφάνης διδάσκει την κωμωδία του «Όρνιθες». Ο ήρωας του έργου συμβουλεύει τα πουλιά να κάνουν την πολιτεία τους ανάμεσα ουρανού και γης. Έτσι δεν θα άφηναν την κνίσα να ανεβαίνει στον Όλυμπο και οι θεοί θα πέθεναν από πείνα. Έξι αιώνες αργότερα ο ελληνόφωνος και ελληνοσπουδαγμένος Σύριος από τα Σαμοσάτα Λουκιανός γράφει μια πραγματεία με τίτλο «Ζεύς ελεγχόμενος». Κανείς από τους συγκαιρινούς τους δεν διανοήθηκε να τους οδηγήσει σε δίκη, πολύ περισσότερο δεν καταδικάστηκαν ποτέ για τα έργα τους. Ούτε κατάλογος απαγορευμένων έργων υπήρχε ούτε κανείς δεν χάριζε την παρρησία του να εκφέρει άφοβα και ελεύθερα την γνώμη του.

Κανείς δεν ήταν αγκιστρωμένος σε ένα δόγμα και δεν οδηγούσε στην πυρά όποιον δεν πίστευε σε αυτό ή αμφισβητούσε μέρος του. Στην «Αλεξιάδα» η Άννα η Κομνηνή (11ος μΧ αιώνας), θαυμάζει και απορεί για την αταραξία του Βασιλείου, αρχηγού των αιρετικών βογομήλων, καθώς προχωρούσε προς την πυρά στον Ιππόδρομο της Κωνσταντινούπολης. Αλλά περίπου ένα αιώνα πιο πριν, από ό,τι γνωρίζουμε από τις ιστορικές πηγές, κανείς δεν οδήγησε στην πυρά ή τιμώρησε με κάποιον άλλον τρόπον σε κάποια από τις βάρβαρες βυζαντινές ποινές τον ποιητή Χριστόφορο Μυτιληναίο, ο οποίος σε ποίημά του γράφει ότι οι καλόγεροι θεράπευαν τις αρρώστιες επιθέτοντας επί της κεφαλής του ασθενούς ένα από τα δέκα χέρια του Αγίου Προκοπίου ή ένα από το οκτώ πόδια του Αγίου Νέστορος.

Χτίζοντας την παράδοση

Είμαστε η μόνη χώρα που είχε καρναβάλι, είχε την γιορτή της χαράς. Αισχρολογίες, παιχνίδια, τελετές με αυστηρή παράδοση, τραγούδια, όλα ανακατεμένα με συνδετικό κρίκο το άφθονο κρασί. Σάτιρα χωρίς έλεος. Γέννημα θρέμμα της Αθηναϊκής Δημοκρατίας, βαθιά ριζωμένο στην ψυχή και στο μυαλό. Δεν πάνε να τα αφορίζουν οι ιεράρχες, το ουσιώδες είναι ότι ακόμα τελούνται. Γέννημα θρέμμα της Αθηναϊκής Δημοκρατίας η τραγωδία αλλά και η κωμωδία. Σάτιρα που τσάκιζε κόκκαλα. Την ξαναβρίσκουμε στα σατιρικά δημοτικά τραγούδια, στον Καραγκιόζη, αλλά και στο μοναδικό θεατρικό είδος στον κόσμο, την επιθεώρηση. Όλα γέννημα της ψυχής του Έλληνα. Αυτό μας έχει σώσει στο πέρασμα των αιώνων.

Η χαρά της ζωής, το γέλιο, η σάτιρα ο έρωτας μα και ο ηρωισμός τα θέματα του Δημοτικού Τραγουδιού.

Δώστε του χορού να πάει

Τούτη η γη θα μας εφάει

Τούτη γη που την πατούμε

Όλοι μέσα θε να μπούμε.

Ελευθερία γλώσσας, ελευθερία έκφρασης, χωρίς τον λογαριασμό των συνεπειών. Κοροϊδεύουμε τα θεία και τους επί της γης εκπροσώπους τους. Άμα θελήσουμε να κάνουμε συλλογή ανεκδότων, δεν μας φθάνουν οι τόμοι μιας εγκυκλοπαίδειας. Έλληνας με λυμένη την γλώσσα και λυμένο το ζωνάρι, αυτοί είμαστε. Στυλώνουμε τα πόδια και, παραφράζοντας τους στίχους του Ρίτσου, τούτη η «μούρλια» είναι δική μας, δεν μπορεί κανείς να μας την πάρει.

Σιγά τα αυγά

Ο Γιώργος Μπαμπινιώτης θέλει να γράφουμε «αβγό». Εμείς προσηλωμένοι στην παράδοση, που θέλει από το αυγό να ξεπετάγεται ο Φάνης, το φως, η ζωή, θα συνεχίσουμε να το γράφουμε «αυγό», από την Αυγή, αυτή που φέρνει το φως του Ήλιου, την ζωή. Από το αυγό το φως και από τα Ανθεστήρια του Διονύσου τα υπέροχα αποκριάτικα και άκρως ελευθερόστομα δημοτικά τραγούδια. Αυτά που μαθαίνουν στον κόσμο:

«πως το τρίβουν το πιπέρι

του Διαβόλου οι καλογέροι». Ή

«τι της κάνεις, βρε, της θεια σου

κι είν’ τα πόδια της στ’ αφτιά σου».

Δεν πάνε να μήνυσαν την αξέχαστη Δόμνα Σαμίου, γιατί τόλμησε να τα εκδόση σε δίσκο… Ας πάνε μια βόλτα μέχρι το «Μπουρανί» του Τυρνάβου ή το καρναβάλι της Νέδουσας.

Επειδή κάποιοι κατέστρεψαν τους κινηματογράφους, γιατί έπαιζαν τον «τελευταίο πειρασμό», του Καζαντζάκη, ή καίγανε τα βιβλία του Μίμη Ανδρουλάκη, δεν σημαίνει ότι θα πάψουμε να γράφουμε αυτό που θέλουμε, δεν θα πάψουμε να τραγουδάμε αυτό που θέλουμε, δεν θα πάψουμε να βλέπουμε τις ταινίες που θέλουμε. Μονοτονικό ή πολυτονικό, τα ίδια θα γράφουμε και θα απαγγέλουμε, ώστε ανελλήνιστοι δεν είμαστε θαρρώ, που θα έλεγε και ο Καβάφης.

Όσο οι διώξεις της ελευθερίας κρατάνε, τόσο θα μεγαλώνει η σατιρική αντίστασή μας και αυτ’ό δεν το έχουν καταλάβει Είμαστε Έλληνες θα προτιμούμε τον Παστίτσιο από τον Παΐσιο. Στο κάτω- κάτω της γραφής ούτε άγιος έχει αναγνωριστεί ούτε όσιος ούτε οσιομάρτυρας ολυτε οσιοπάρθενος ο γέροντας Παΐσιος, για να προσβάλει κάποιος το θρησκευτικό συναίσθημα. Ένας μοναχός ήταν που έλεγε το πως πρέπει να ζουν οι πιστοί και προφήτευε. Όσοι θέλουν ας ακολουθούν τις συμβουλές του και ας πιστεύουν στις προφητείες του. Εμείς θα τις θεωρούμε ήσσονος σημασίας από τις προφητείες του Νοστράδαμου, ή της Σίβυλλας.

Επιμύθιον

Είμαστε ανάκαθεν Έλληνες όχι μόνον όπως η γλώσσα δείχνει, αλλά και οι πρόσφατες μετρήσεις του DNA. Φέρνουμε μέσα μας τον Διόνσο, κληρονομιά μας. Δεν λύγισαν τους ελληνίζοντες ούτε οι βυζαντινοί διωγμοί, αλλά όπως είπε ο αείμνηστος Στίλπων Κυριακίδης στον πρυτανικό λόγο του, 21 Ιανουαρίου 1934,: «Εις άλλοτε ευαγή μοναστήρια, τα οποία βεβήλωσεν η εικονομαχία, εξηκολούθουν να ακούγωνται αντί ύμνων ιερών πορνικά τραγούδια και σατανικά μελωδήματα και αντί αλλεπαλλήλων γονυκλισιών ορχηστρικά λυγίσματα (από Ζ΄οικουμενική σύνοδο). Αλλά και στην ΣΤ΄ οικουμενική σύνοδο ο ΞΒ΄ κανών προτρέπει «Αλλά μήτε προσωπεία κωμικά, ή σατυρικά ή τραγικά υποδύεσθαι∙ μήτε του βδελυκτού Διονύσου όνομα, την σταφυλήν εκθλίβοντος εν ταις ληνοίς, επιβοάν∙». Εμ, έλα που εμείς σέρνουμε μέσα μας τον Διόνυσο και μάσκες φοράμε και σατυρικά  υποδυόμεθα. Δεν αναγνωρίζουμε κανέναν προπάτορα Αβραάμ ή Ιακώβ, παρά μόνον Ηράκλειτο, Πλάτωνα, Αριστοτέλη και τα άλλα της σοφίας παιδιά.

Και για να τελειώνουμε με όσους ονειρεύονται να γεμίσουν τις φυλακές από θρησκευτική μανία, τους αφιερώνουμε τούτους τους στίχους από το ποίημα «Ιωνικό» του Κωνσταντίνου Καβάφη:

«Γιατί σπάσαμε τ’ αγάλματά των,

γιατί τους διώξαμεν από τους ναούς των,

διόλου δεν πέθαναν γι’ αυτό οι θεοί».

 

Μόνιμος σύνδεσμος σε αυτό το άρθρο: http://athriskos.gr/2968/

Σχολιάστε

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν κοινοποιείται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

:bye: 
more...