«

»

Εκτύπωσέ το Άρθρο

H ΑΜΕΣΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΟΥΤΟΠΙΑ, ΑΛΛΑ ΕΥΤΟΠΙΑ

 

oikyor

Του Γιώργου Οικονόμου

Ένα βασικό ερώτημα που τίθεται στη σημερινή κρίσιμη περίοδο γενικευμένης παρακμής είναι το εξής: κατά πόσο είναι εφικτή η δημιουργία ενός πραγματικά δημοσίου χώρου, ο οποίος να εξασφαλίζει την κυριαρχία του δήμου; Κατά πόσο ο αυτοπροσδιορισμός και η αυτοκυβέρνηση, δηλαδή η άμεση δημοκρατία, είναι σήμερα δυνατή και με ποιον τρόπο; Για το ζήτημα αυτό εκφράζονται πολλές αμφιβολίες.

Τα αρνητικά επιχειρήματα που συνήθως προβάλλονται είναι α) ότι η σημερινή εντελώς διαφορετική πραγματικότητα δεν προσφέρει τις συνθήκες που υπήρχαν στην αρχαία Αθήνα (μικρό πληθυσμό, μικρή έκταση, απλούστερα προβλήματα), ως εκ τούτου δεν είναι ρεαλιστικό πρόταγμα. Και β) οι άνθρωποι δεν επιθυμούν την αυτοκυβέρνηση, ακολουθούν και ψηφίζουν τα κόμματα, άρα είναι δύσκολο να πραγματοποιηθεί αφού η ανθρώπινη πραγματικότητα είναι αντίθετη. Τα επιχειρήματα αυτά τα έχω συζητήσει αλλού,[1] και εδώ θα αρκεσθώ σε μερικά συμπληρωματικά σχόλια.

Σε αυτούς που αντιτάσσουν ότι η αυτοκυβέρνηση και η δημοκρατία δεν είναι δυνατές, δεν είναι ρεαλιστικά αιτήματα, αλλά ρομαντισμός, αφέλεια ή ουτοπία, η απάντηση είναι ότι ρεαλισμός δεν σημαίνει να υποκύπτεις στην πραγματικότητα και να την δέχεσαι παθητικά και δουλικά, αλλά να αναζητάς μιαν άλλη πραγματικότητα. Ρεαλισμός δεν είναι να αποδέχεσαι την πραγματικότητα, αλλά να προσπαθείς να την αλλάξεις. Ουτοπία δεν είναι να πιστεύεις ότι η πραγματικότητα μπορεί να αλλάξει, αλλά το να πιστεύεις ότι δεν θα αλλάξει και θα παραμείνει όπως έχει επ’ άπειρον.

Τα επιχειρήματα αυτά κατά του εφικτού της δημοκρατίας βλέπουν δηλαδή μόνο τη μία πλευρά και παρακάμπτουν μία εξ ίσου σημαντική αλήθεια: πραγματικότητα δεν είναι μόνο αυτά που ισχύουν, η συγκεκριμένη κοινωνικο-οικονομικο-πολιτική κατάσταση, οι εγκαθιδρυμένοι θεσμοί, οι ισχύοντες νόμοι και οι επικρατούσες αξίες. Είναι και όλα όσα εμείς επιθυμούμε και δυνάμεθα να πράξουμε, μετά από στοχασμό και διαβούλευση, όσα θέλουμε και αντιτάσσουμε στην υπάρχουσα κατάσταση, δηλαδή οι δικοί μας θεσμοί, νόμοι και αξίες, η δικιά μας θέληση.[2]

H Arendt αναλύει και αναδεικνύει την αξία και τη δύναμη της θελήσεως ως πρώτιστο γενεσιουργό παράγοντα της πράξεως (le ressort de l’ action) στο βιβλίο της Η ζωή του πνεύματος, τόμ. 2ος, με υπότιτλο «Η θέληση». Από τις πρώτες σελίδες ήδη τονίζει ότι η θέληση είναι η ανθρώπινη ιδιότητα για την αντιμετώπιση του μέλλοντος, μέσα από την ανοικτή εμπειρία του χρόνου. είναι το όργανο του μέλλοντος, όπως η μνήμη είναι το όργανο του παρελθόντος.[3] Έτσι όμως η θέληση συνδέεται με τη φαντασία, διότι το μέλλον δεν υπάρχει κάπου, δεν είναι άμεσα ορατό, πρέπει να το συλλάβει κανείς με τη δύναμη της φαντασίας.

Είναι πολύ δαφωτιστικό ένα χωρίο στο οποίο ο Καστοριάδης συνδέει με μοναδικό τρόπο τη θέληση με τη φαντασία: «Η πολιτική φαντασία έχει εξαφανισθεί. Η εξαφάνιση αυτή της φαντασίας πάει μαζί με την κατάρρευση της θέλησης. Γιατί πρέπει βέβαια να μπορείς να παραστήσεις στο μυαλό σου κάτι που δεν υπάρχει, για να μπορέσεις να θελήσεις. Και πρέπει να θέλεις στα ενδόψυχά σου κάτι άλλο από την απλή επανάληψη, για να μπορείς να φαντάζεσαι».[4] Όλα εξαρτώνται από αυτή την ανθρώπινη δύναμη της φαντασίας, της θέλησης, η οποία επιτρέπει να φαντασθούμε άλλα πράγματα από τα ήδη γνωστά και υπάρχοντα, από τα στερεότυπα και τα καθιερωμένα, να φαντασθούμε, να θελήσουμε, νέες ιδέες, θεσμούς και σημασίες. Πρέπει λοιπόν να φαντασθούμε την άλλη κοινωνία, την άλλη πραγματικότητα, που σημαίνει πρέπει να τολμήσουμε να σκεφθούμε διαφορετικά, να μάθουμε να σκεφτόμαστε αλλοιώς.[5] Φυσικά προς τούτο απαιτείται εμπιστοσύνη στον εαυτό μας, στις δικές μας δυνάμεις, στις ικανότητές μας.

Ο Κίρκεγκωρ έλεγε: «Δεν είναι ο δρόμος που είναι δύσκολος, είναι το δύσκολο που είναι δρόμος». Το δύσκολο βρίσκεται στην αδυναμία της θέλησης και στην οκνηρία της φαντασίας, στην απροθυμία να σκεφθούμε και να δράσουμε διαφορετικά. Η μεγαλύτερη δυσκολία έγκειται στο γεγονός ότι τα άτομα και οι κοινωνίες αφήνονται στον εφησυχασμό των «κεκτημένων» και έχουν μία δυσπιστία και φοβία στο καινούριο και το άγνωστο. Προτιμούν τη σιγουριά του ήδη γνωστού και αναγνωρίσιμου, έχουν το δικό τους νόμο αδρανείας. Εδώ βρίσκεται η ουσία του ζητήματος: όταν τολμάμε ίσως χάνουμε ορισμένα πράγματα από τα «κεκτημένα», όταν όμως δεν τολμάμε χάνουμε τον εαυτό μας, την ελευθερία μας, γινόμαστε δούλοι – όπως σήμερα. Από τη στιγμή όμως που λαμβάνουμε την απόφαση ανοίγει ο δρόμος της δημιουργίας του νέου, του άλλου.

Τίποτε στην Ιστορία δεν είναι εξασφαλισμένο εκ των προτέρων. Η Ιστορία δεν είναι ευθύγραμμη, γραμμική και νομοτελειακή, δεν εξαρτάται από κάποιες αδήριτες φυσικές ή οικονομικές αναγκαιότητες ούτε από «ιστορικούς νόμους». Εδώ βρίσκεται μία μεγάλη συμβολή του Κ. Καστοριάδη, και έχει σχέση με την κριτική που άσκησε στην μαρξική θεωρία: η ιστορία είναι δημιουργία ανθρώπινη, απρόβλεπτη και φαντασιακή, υπερβαίνει τους ορθολογικούς καθορισμούς. Σημειώνει δε χαρακτηριστικά: «Δεν μπορεί να υπάρξει σοβαρή πρόβλεψη στην πολιτική και στην ιστορία.

Την παραμονή του Μάη του ’68, ο Viansson-Ponté έγραφε το περίφημο άρθρο του ‘’Η Γαλλία πλήττει’’. Πράγματι, έπληττε τόσο πολύ που εξερράγη λίγες εβδομάδες αργότερα. Δεν θέλω βέβαια να πω ότι είμαστε στις παραμονές ενός καινούργιου Μάη του ’68. Απλώς, ότι καμιά σφυγμομέτρηση και καμιά εμπειρική επαγωγή δεν μπορούν να προβλέψουν τη συμπεριφορά ενός πληθυσμού βραχυπρόθεσμα, και ακόμη λιγότερο μεσοπρόθεσμα ή μακροπρόθεσμα».[6] Αυτό που συνέβη πριν από τον Μάη του ’68 και καθόρισε την μετέπειτα πορεία ήταν οι πρωτοβουλίες από ένα μέρος του πληθυσμού που είχε αρχίσει να αμφισβητεί θεσμούς, έννοιες, σημασίες, αξίες, τον τρόπο του βίου, και επινοούσε αιτήματα, διεκδικήσεις, νέες μορφές οργάνωσης και δράσης.

Το βασικό που παίζει ρόλο, όπως ήδη είπα, είναι η επιθυμία των ανθρώπων να υπάρξουν διαφορετικά, η θέλησή τους να έχουν λόγο γι αυτά που τους αφορούν και τους επηρεάζουν, γι’ αυτά που καθορίζουν τον βίο και το μέλλον τους.[7] Όλα είναι πιθανά και δυνατά, εφ’ όσον εξαρτώνται από την ανθρώπινη βούληση και πράξη, από το κοινωνικό φαντασιακό.[8] Όλα είναι δυνατά για τον άνθρωπο, όπως το διατύπωσε και ο Σοφοκλής με απαράμιλλο τρόπο τον 5ο αιώνα, στο υπέροχο και μοναδικής ομορφιάς και πλήρους νοήματος στάσιμο της Αντιγόνης (πολλά τα δεινά κουδέν ανθρώπω δεινότερον πέλει… στ. 332-375).

Το χορικό αυτό είναι ένας ύμνος στην ανθρώπινη δημιουργικότητα, η οποία δεν υπακούει, δεν υποκύπτει σε καμία αναγκαιότητα. Μόνο μία αναγκαιότητα δεν μπορεί να αποφύγει ο άνθρωπος, τον θάνατο: Άπορος επ’ ουδέν έρχεται / το μέλλον . Άϊδα μόνον / φεύξιν ουκ επάξεται.[9] Τη δύναμη του ανθρώπινου και κοινωνικού παράγοντα γνώριζε και ο Αριστοτέλης, ο οποίος στα λεγόμενα ρεαλιστικά βιβλία των Πολιτικών του εξετάζει αναλυτικά τους τρόπους και τις αιτίες εγκαθίδρυσης, διατήρησης και φθοράς όλων των πολιτευμάτων. Αναδεικνύει ως κύριο παράγοντα των αλλαγών τις διαθέσεις και τις προσπάθειες των ανθρώπων, των πολιτικών ομάδων και των κοινωνικών στρωμάτων για εξουσία. Αναφέρει λ.χ. ότι η ολιγαρχία εγκαθίσταται όταν οι ολίγοι πλούσιοι επιθυμούν την εξουσία και έχουν τη δύναμη να την κατακτήσουν, ενώ ταυτοχρόνως οι πολλοί δεν την επιθυμούν και δεν έχουν τη δύναμη να αντισταθούν.

Οι σημαντικές αλλαγές στην ιστορία δεν γίνονται από τις κομματικές ηγεσίες, τους βουλευτές και τα κοινοβούλια, από την κρατική νομενκλατούρα και τη γραφειοκρατική διαχείριση, αλλά από την κοινωνική βάση, από τις κοινωνικές συλλογικότητες, που όταν θέλουν και έχουν όραμα εισβάλλουν στο προσκήνιο και απαιτούν άλλη θέσμιση της κοινωνίας. Ας μη ξεχνούμε ότι όταν οι μεγάλες κοινωνικές και πολιτικές αλλαγές πραγματοποιούνται θεωρούνται αναπόφευκτες και αναγκαίες, ενώ πριν πραγματοποιηθούν θεωρούνται απραγματοποίητες ή ουτοπίες.

Ο Max Weber γράφει: «Αναμφίβολα, όλη η ιστορική εμπειρία επιβεβαιώνει την αλήθεια ότι ο άνθρωπος δεν θα είχε πετύχει το εφικτό, αν δεν είχε ξανά και ξανά προσπαθήσει να φθάσει το ανέφικτο». Ένα μόνο παράδειγμα, από τα πολλά, αρκεί. Τον 17ο αιώνα ο John Locke στη Δεύτερη πραγματεία περί κυβερνήσεως δηλώνει για πρώτη φορά μετά τον 5ο π.Χ. αιώνα τα εξής σημαντικά και επαναστατικά: «Η δουλεία αποτελεί για τον άνθρωπο μια κατάσταση τόσο ευτελή, τόσο άθλια και τόσο ευθέως αντίθετη με τη μεγάθυμη ιδιοσυγκρασία και το θάρρος του έθνους μας, ώστε πολύ δύσκολα θα φανταζόμασταν ότι ένας Άγγλος, κι ακόμα λιγότερο, ένας έντιμος άνθρωπος, θα μπορούσε να την υποστηρίξει».

Το κήρυγμα αυτό κατά της δουλείας άργησε να γίνει πραγματικότητα, διότι, ως γνωστόν, η δουλεία καταργήθηκε επισήμως μετά από δύο αιώνες, τον 19ο αιώνα. Δηλαδή όταν έγραφε την άποψή του ο Λοκ, ήταν δύσκολο να πραγματοποιηθεί και φαινόταν ανέφικτη και ουτοπία.

Η συμμετοχή λοιπόν των ανθρώπων στις αποφάσεις, στους νόμους και στον έλεγχο της εξουσίας δεν είναι ακατόρθωτη. Τα αιτήματα της ελευθερίας, της ισότητας, της δικαιοσύνης και του ελέγχου δεν είναι αδύνατο να πραγματοποιηθούν. Η δημοκρατία είναι εφικτή. Δεν είναι ουτοπία όπως λέγεται συνήθως από τους ποικίλους σκεπτικιστές, αντιπάλους και εχθρούς της.[10] Ουτοπία είναι το όραμα του αναρχισμού για μία κοινωνία χωρίς εξουσία. Ουτοπία ήταν το όραμα του σοσιαλισμού και του κομμουνισμού για μία αταξική κομμουνιστική κοινωνία.

Αν και ο Μαρξ με τον Ένγκελς παρουσίασαν τον σοσιαλισμό τους ως «επιστημονικό», εν αντιθέσει με τον «ουτοπικό» των προγενεστέρων τους, εν τούτοις και ο δικός τους αποδείχθηκε εξίσου ουτοπικός. Ουτοπία είναι η αναζήτηση μίας ιδανικής, εξιδανικευμένης και τέλειας κοινωνίας, ενώ δημοκρατία είναι η προσπάθεια για μία δίκαιη κοινωνία.

Η δημοκρατία δεν είναι ουτοπία, αλλά ευτοπία. Με τη λέξη ευτοπία δεν εννοώ μία τέλεια, ιδεώδη, ευδαίμονα κοινωνία, αλλά μία κοινωνία που έχει βρεί – έχει κατακτήσει – έναν «τόπο» για να στηριχθεί, να κατοικήσει και να πράξει: να διατηρήσει ανοικτό το ζήτημα της ελευθερίας, της ισότητας και της δικαιοσύνης ως υπόθεση συλλογικής διαβούλευσης. Ο τόπος αυτός δεν είναι άλλος από τον δημόσιο χώρο, τον κοινό χώρο, που περιέγραψα προηγουμένως, και ο οποίος αποτελεί προϋπόθεση και αποτέλεσμα της δημοκρατίας. Η ευτοπία, δηλαδή, είναι ο αυτοσυγκροτούμενος σε κυρίαρχο πολιτικό υποκείμενο δήμος.

Θα πρέπει εν προκειμένω να σημειωθεί ότι η άμεση δημοκρατία υπήρξε στην πραγματικότητα, ήταν πραγματικό γεγονός, ρεαλιστική, δεν ήταν θεωρητική σύλληψη και ουτοπική έμπνευση. Αντιθέτως η ουτοπία δημιουργήθηκε για πρώτη φορά στην ανθρώπινη σκέψη ως θεωρητική φιλοσοφική απάντηση στη δημοκρατία.

Ο εισηγητής της ουτοπίας είναι ο μεγάλος αντιδημοκράτης φιλόσοφος, ο Αθηναίος Πλάτων. Συλλαμβάνει μία θεωρητική πολιτεία, η οποία υπάρχει μόνο στη σκέψη του, και ουσιαστικώς πρόκειται για μία εφιαλτική αντιδημοκρατική ουτοπία. Ουτοπία με την έννοια ότι οι βασιλείς φιλόσοφοι δεν υπήρξαν ποτέ και είναι αδύνατο να βρεθούν όπως τους οραματιζόταν ο Πλάτων, δηλαδή να δημιουργήσουν την αρίστη πολιτεία και την ευδαιμονία – ο ίδιος άλλωστε το παραδέχεται στα μετέπειτα έργα του. 

Από την άλλη όμως το όραμα του Πλάτωνα δεν ήταν ουτοπία, αλλά ρεαλιστικό όραμα, διότι ανέκαθεν υπήρξαν βασιλείες ανελεύθερες, αυταρχικές και απολυταρχικές, καθώς και άλλες εφιαλτικές αντιδημοκρατικές πολιτείες, και από ότι δείχνει η ανθρώπινη ιστορία θα εξακολουθήσουν να υπάρχουν όσο οι άνθρωποι δεν αντιστέκονται και δεν αντιδρούν.

Πηγή: http://oikonomouyorgos.blogspot.gr/2011/08/h.html

ΓΙΩΡΓΟΣ Ν. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ – Διδάκτωρ Φιλοσοφίας ( Μαθητής του Κ. Καστοριάδη)

H ΑΜΕΣΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΟΥΤΟΠΙΑ, ΑΛΛΑ ΕΥΤΟΠΙΑ

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

* Το κείμενο αυτό είναι τμήμα ενός μεγαλύτερου κειμένου που περιέχεται στο συλλογικό Γ. Ν. Οικονόμου (επιμ.), Γένεση της δημοκρατίας και σημερινή κρίση. Μελέτες για τον Κορνήλιο Καστοριάδη, που θα κυκλοφορήσει προσεχώς από τις εκδόσεις Ευρασία. Ευχαριστούμε τον εκδότη για την άδεια προδημοσίευσης. 
[1] Γ. Ν. Οικονόμου, Από την κρίση του κοινοβουλευτισμού στη δημοκρατία, Παπαζήσης, Αθήνα, 2009, σ. 84-86.
[2] Βλ. Α. Δεληγιώργη, «Η οντολογία του όντος/Είναι δι’ εαυτόν ως εναντίωση στον σύγχρονο μηδενισμό», Α. Αποστολόπουλος & Γ. Ν. Οικονόμου (επιμ.), Αφιέρωμα στον Κ. Καστοριάδη, στοχαστή της αυτονομίας, Αθήνα, 2010, σ. 219. 
[3] Arendt, Τhe Life of the Mind, Vol. 2, Willing, New York, 1978. Βλ. και γαλλική μετάφραση La vie de l’ esprit, vol. 2, Le vouloir, Puf, Paris, 1983.
[4] Καστοριάδης, Ο καιρός, Υψιλον, Αθήνα, 1987, σ. 100. 
[5] Καστοριάδης, Η φαντασιακή θέσμιση της κοινωνίας, μτφ., Ράππας, Αθήνα, 1981, σ. 410 
[6] Καστοριάδης, «Ακυβέρνητη κοινωνία», Ακυβέρνητη κοινωνία, μτφ. Ζ. Σαρίκας, Ευρασία, Αθήνα, 2010, σ. 317. 
[7] Πρβλ. Γ. Ν. Οικονόμου, «Δημοκρατία ή αντιπροσώπευση;» Β΄ Μέρος, Πρόταγμα, αρ. 1, Δεκέμβριος 2010. Από το κείμενο αυτό έχω χρησιμοποιήσει αρκετά στοιχεία σε τούτο το κείμενο.
[8] Γ. Ν. Οικονόμου, «Το κοινωνικό-ιστορικό, η αυτονομία και τα επιχειρήματά της», στο Α. Αποστολόπουλος & Γ. Ν. Οικονόμου (επιμ.), Αφιέρωμα στον Κ. Καστοριάδη, στοχαστή της αυτονομίας, Αθήνα, 2010, σ. 167-169. 
[9] Βλ. την εξαίρετη ανάλυση του χορικού αυτού από τον Κ. Καστοριάδη στο κείμενό του «Αισχύλεια ανθρωπογονία και σοφόκλεια αυτοδημιουργία», Οι ομιλίες στην Ελλάδα, Υψιλον, Αθήνα, 1990. 
[10] Βλ. επίσης Καστοριάδης, «Το πρόταγμα της αυτονομίας δεν είναι ουτοπία», Ακυβέρνητη κοινωνία, μτφ. Ζ. Σαρίκας, Ευρασία, Αθήνα, 2010, σ.


Μόνιμος σύνδεσμος σε αυτό το άρθρο: http://athriskos.gr/1645/

7 σχόλια

Μεταπήδηση στη φόρμα σχολίων

  1. 1
    Politropos Dionisis

    Αφού μας μπρίζωσες καλά καλά εμένα τον Μιχάλη και αλλους……

    Συνεχίζεις με το «μια στο καρφι και μια στο πεταλο» το μπρίζωμα….
    Αναρτώντας και αυτό το θέμα για την άμεση δημοκρατία στην οποία
    δεν πρόκειται να φτάσουμε ποτέ λόγο «φαύλου κύκλου …..»
    «κάποια καλυτέρευση και πάλι μια από τα ίδια…..»

    Σου λέω πως δεν το σώνεις!!!!! Διοτι όπως βλέπεις αναλυτης δεν μιλά λόγος
    για φαύλους κύκλους!!!!

    Παρατηρηση (Δεν υπάρχει έμμεση δημοκρατία για να μιλάμε για άμεση).

    Ζήτω η ουτοπία- ευτοπία την δημοκρατίας!!!!!

  2. 2
    stauros

    Διονύση, παραδέχομαι ότι το παράκανα. Επειδή θεωρώ τον κάθε διάλογο σπουδαιότερο από τα θέματά του, βραχυκυκλώθηκα από την εμμονή μου αυτή και τα θαλάσσωσα για μια ακόμη φορά. Κι ενώ νομίζω ότι παλεύω το μέτρο ικανοποιητικά, βλέπω ότι για ακόμη μια φορά το τέντωσα περισσότερο απ” ότι θα έπρεπε.
    Σε παρακαλώ να λησμονήσεις την απρέπεια μου αυτή.

    Κάνε όμως και καμμιά πρόταση πρακτικής φύσης. Πώς δηλαδή να φερόμαστε απέναντι στην εξουσία αυτή η οποία τώρα μας οδηγεί στον γκρεμό. Διότι βλέπω ότι οι αναθεματισμοί εναντίον της ούτε αρκούν για διορθώσεις ούτε και την πτοούν στην προοπτική της. Ξέρεις κανέναν πιο αποδοτικό τρόπο για να της αντισταθούμε πιο αποτελεσματικά;

    1. Politropos Dionisis

      Δεν μπορώ να λησμονήσω την απρέπεια που δεν υπήρξε, δεν θεωρώ πως στα τελευταία θέματα συνέβη κάποια απρέπεια….

      Προσωπικά μόνο έναν λόγο θεωρώ ικανό για «παρεξήγηση» κι αυτός είναι όταν από κάποιον αφαιρείται ο λόγος η δυνατότητα να πει αυτά που παραδέχεται……
      Αλλά αυτό το έκανες άλλη φορά και γράφτηκε στα πρακτικά…… από εκεί και μετά, σίγα το θέμα ,αυτό δεν μπορεί να βάλει σε δοκιμασία την φιλία μας εκτός και αν σου γίνει συνήθεια…… που δεν το βλέπω, εντάξει το παλεύεις το μέτρο! :-)

      Δεν υπάρχει λοιπόν θέμα αφού σε γενικές γραμμές ο δημοκρατικός κανόνας τηρείτε και ο κάθε ένας μπορεί εδώ μεσα να εκφράσει τις απόψεις του, ακόμη και με ανοχή για την ζέση τον συνομιλητών που καταγράφεται στα σχήματα λόγου κι έκφρασης τους….

      Άλλωστε δεν είναι αυτοσκοπός να αποδείξουμε ότι κατεχσουμε το αλάθητο του Πάπα, πριν από όλα, σε δοκιμασία βάζουμε τις απόψεις μας, κάθε φορά που τις εκθέτουμε στην κρίση των συνομιλητών μας…

      Επιπλέον οι φίλοι ένα μονάχα δικαίωμα δεν έχουνε……. δεν μπορούνε να μην εξαντλούνε ακόμη και τα όρια της ανοχής τους, και μάλιστα όταν αναγνωρίζουνε πως η φιλία είναι ανεκτίμητο αγαθό.

      Κι οφείλω να παραδεχτω πως εδώ μέσα εκτός από σένα Σταύρε που σε γνωρίζω προσωπικά, νοιώθω πως έχω κάνει κι άλλους τέτοιους ανεκτίμητους φίλους. Ανεκτίμητους γιατί με τις απόψεις τις παρατηρήσεις και την κριτική τους διάθεση, βοηθούνε να βαθαίνουμε στην κατανόηση των θεματων που μασ απασχολούνε…… Ανεκτίμητους γιατί σε αυτήν την προσπάθεια νοιώθουμε συναμεταξύ μας πως δεν είμαστε μονοί…
      Και τέλος ανεκτίμητους γιατί στους περισσότερους διακρίνω τόση ματαδοτική ζωντάνια!!!
      ————————————————————————-
      Για το θέμα τις πρότασης πρακτικής φύσης….

      Αυτήν την πρόταση την εφαρμόζω στον εαυτό μου και την έχω προτείνει άπειρες φορές νουθετώντας τους φίλους μου, και σε κάθε ευκαιρία τους συνανθρώπους μου…. ότι ένας δημοκρατικά σκεπτόμενος δεν πρέπει να καλλιεργεί φόβο κι ενοχές!

      Αυτό για μένα αποτελεί την βάση της συμπεριφοράς κάθε δημοκρατικού κι ελευθερόφρονα ανθρώπου, που αγωνίζεται να βοηθήσει τους από κάτω να μην φοβούνται και να μην τρώνε το παραμύθι της ενοχής, που με χίλιους τρόπους κι από όλες τις πάντες καλλιεργούνε στον κόσμο, πρώτοι και καλύτεροι οι ρασοφόροι κι ακλουθούνε όλοι οι άλλοι:
      «αν δεν θυσιαστούμε τώρα θα υποφέρουνε τα παιδιά σας…» «αν δεν δηχθούμε τα μέτρα θα καταστραφεί η πατρίδα…» «άλλωστε μαζί τα φάγαμε» που πάει να πει όσοι φάγανε είναι ένοχοι.. αλλά και όσοι δεν φάγανε ξέρανε ότι οι άλλοι τρώγανε και δεν αντιδρούσατε δεόντως…. άρα και εσείς είστε ένοχοι «εσείς ψηφίζατε και ξανά ψηφίζατε τα λαμόγια…..»

      Το θέμα είναι να καταλαβουμε πως πολλές φορές χωρίς να θέλουμε παίζουμε το παιχνίδι των εξουσιαστών, όταν πασχίζουμε να αποδείξουμε πόσο ένοχος είναι ο λαός. Ενώ εμεις….ποτε δεν κανουμε λαθη!!!

      Αυτός ο λαός (και δεν είναι ο μονός…) που πάντα υπό το καθεστώς του φόβου και της ενοχής έκανε της επιλογές του και πάντοτε στην λογική του μικρότερου κακού…..

      Προτείνω να σκεφτούμε πάνω σ’ αυτό όλοι μας, γιατί είμαι βεβαίως πως όσοι από μας θελήσανε να είναι υπεύθυνοι, επαναστάτησαν πριν απο όλα στο σύστημα ενοχής και φόβου και ετσι ελευθέρωσαν το μυαλό τους!! αυτό είναι το επιχείρημα μου για αυτήν μου την πεποίθηση!!

      Σταυρέ και υπόλοιπη συντροφιά η πρόταση αυτή είναι όσο τίποτα άλλο πρακτικής φύσης, γιατί όπως γνωριζεις αν δεν ελευθερωθεί το μυαλό από φόβο και την ενοχή, δεν γίνεται τίποτα κι από κανέναν!!!!

      Έτσι λοιπόν αν δεν αρκούν τα αναθέματα κατά των εξουσιαστών, σίγουρα περισσεύουνε όταν τα αποδίδουμε μονόπαντα και υπερβάλλοντας στον λαό!!!

      Τα λάθη του λαού (που εκφράζουνε να συμφέροντα και τα γούστα του κάθε καριόλη!!) Αυτά τα λάθη που γινονται υπό το καθεστώς της ενοχής και του φόβου, αυτός ο ιδιος ο λαός τα πληρώνει!!!

    2. stauros

      Διονύση, νομίζω ότι το θέμα της ενοχής είναι άξιο να αναλυθεί. Έχω την αίσθηση ότι διέπεται από μια κατάσταση αδιέξοδη.

      Από το ενέχομαι προέρχεται η λέξη και η έννοιά της, δηλαδή πάει να πει έχω σχέση με κάτι. Είναι υπεύθυνος για κάποιο θέμα, για κάποιο ζήτημα.

      Στην προκειμένη περίπτωση η πρότασή μου είναι πολύ απλή αλλά δύσκολα εφαρμόσιμη. Ψήφισε όποιο κόμμα θέλεις. Αλλά, φρόντισε να ψηφίσεις τους υποψήφιους που είναι οι πιο έντιμοι και ανιδιοτελείς. Αυτούς που τάζουν τα λιγότερα. Μακριά από ιδεολόγους, από πολιτικά τζάκια, από θρησκόληπτους, από αμόρφωτους, από ανθρώπους που δεν δούλεψαν και δεν δουλεύουν, που δεν εργάζονται. Πρότεινε στο κόμμα σου να αφαιρέσει από τις λίστες του κάποιους και να προσθέσει κάποιους άλλους….

      Έλα μου όμως που στην πραγματικότητα συμβαίνουν ακριβώς τα αντίθετα. Ποιοι ευθύνονται για το χάλι αυτό; Δεν ευθύνονται οι ψηφοφόροι; Όλοι είναι ένοχοι από την στιγμή που ενέχονται.

  3. 3
    Politropos Dionisis

    Όταν σε λέω κουβεντομαστορα έχω δίκιο εκατό τις% διότι κάνεις τον έξυπνο παραπέμποντας μας στην αρχαιοελληνική προέλευση της λέξης, και μας λες πως ενοχή μπλα μπλα…… προέρχεται από το ενέχομαι = συμμετέχω έχω σχέση με κάτι… τρέχα γύρευε……

    Άντε τώρα να συνεννοηθείς με κάποιον που άλλα του λες και αυτός άλλα καταλαβαίνει(?) η άλλα κάνει πως καταλαβαίνει!!!

    Προκαλεί την νοημοσύνη όταν ο ειδήμονας στα γλωσσικά θέματα χρησιμοποιεί αυτήν του την γνώση για τυρβάζει περί άλλων….

    Μορ τι μας λες? η ενοχή προέρχεται απ το ανέχομαι? και τι με αυτό?
    Αν δεν κάνω λάθος ζούμε εν έτη 2013 κι όχι στο 600 -700 πχ και όπως ως ειδήμον γνωρίζεις (πρέπει να γνωρίζεις ) ότι η νομική επιστήμη στις μέρες μας αλλά και η καθημερινή χρήση του όρου, ένοχος –ενοχή, δεν είναι ότι απλά ενέχομαι = έχω σχέση με κάτι…. αλλά ότι ένοχος ενοχή: είναι η κατάσταση του ενεχόμενου σε ενοχή =κολάσιμη ή επιλήψιμη πράξη, δηλαδή ένοχος είναι αυτός που δίνει, δια λόγου ή έργου, αφορμή για μομφή καταδίκη !!! άσε λοιπόν τα σάπια και την επίδειξη γνώσεων για άλλου….

    Εξακολουθείς να μου λες κατάμουτρα με κομψό τρόπο Διονύση σε κόβω για ηλίθιο?

    Όμως δεν πειράζει ας πάμε παρακάτω
    Λες «νομίζω ότι το θέμα της ενοχής είναι άξιο να αναλυθεί,Έχω την αίσθηση ότι διέπεται από μια κατάσταση αδιέξοδη»

    Θα δεχτώ αυτήν την παραδοχή σου ως έμεση ομολογία του λογικού αδιέξοδου σου, να εστιάζεις στις ευθύνες του λαού… άλλωστε εγώ μίλησα για όλο το πακέτο δηλαδή για το πλέγμα ενοχή φόβος. οποτε «Φιλοκαλούμεν τε γάρ τις ασχημίας και φιλοσοφούμεν μετα μαλακίας..»
    Που παει να πει πως εντάξει κατάλαβα πως δεν διαθέτεις την απαιτούμενη γενναιότητα να δεχτείς το άδικο της παραδοχής σου. Πως να διαγράψεις με μιας, ότι αυτά υποστήριζες εδώ και τόσα χρόνια… εστιάζοντας στις ευθύνες του λαού!!! Πως θα γίνει δηλαδή, να μας την λένε μετά, πώς αλλά μας έλεγε ο Σταύρος μέχρι χθες?

    Πως να παραδεχτείς πως υποστηρίζεις μια ρηχή άποψη, που εστιάζει στις ευθύνες του λαού, δηλαδή ότι η σήψη το οψαρίου αρχίζει από την ουρά, κι όχι από την κεφαλή!!
    Και μην αρχίσεις πάλι πως εμείς οι κομμουνιστές και οι συνοδοιπόροι της αριστεράς …. έχουμε κώλυμα μη μας θίξουνε την ιερή αγελάδα μας, τον λαό.
    Γνωριζουμε εξ ισου καλα πως εχουμε ευθύνες ως άτομα και ως λαός και σε καμιά περίπτωση δεν θα κολακέψουμε την δειλία την υποταγή και τα αδιέξοδα ενοχικά σύνδρομα!!!

    Αλλά δεν θα ανατρέψουμε τη γνώση που έχουμε ως είδος από την αυγή της ύπαρξης μας!! Ότι αρχηγοί- ηγέτες, γίνονται αυτοί που μπορούνε και έχουνε ικανότητες να εξασφαλίσουνε τους καλυτέρους όρους τις καλύτερες προϋποθέσεις επιβίωσης της φυλής του έθνους κλπ… ..
    Τόσο δύσκολο σου είναι να δεχθείς πως αν κάποιος δεν κάνει για αρχηγός αν δεν τα καταφέρνει πρέπει να τον καταδικαζουμε και να απετουμε να παραιτείται κι όχι να επιδιώκει με κάθε μέσο θεμιτό η αθέμιτο και κυρίως (επαναλαμβάνω) μέσο της καλλιέργειας του φόβο και της ενοχής!!
    Σου είναι τόσο δύσκολο να παραδεχτείς ότι η βασική και κύρια ευθηνή αφορά στους ιδιωτεύοντες πολιτικούς διαφθορείς του λαού!!

    Μήπως τα λαμόγια είναι ιδανικοί άνθρωποι και ενδόμυχα κατηγορείς τον εαυτό σου ως αποτυχημένο που δεν τους έμοιασες? Γιατί σε τελική ανάλυση ποια η διαφορά του φτωχού από φόβο και ενοχή και του φτωχού από επιλογή, όταν το αποτέλεσμα είναι ίδιο?

    Και τέλοςπαντων σοφολογιότατε Σταύρε, εσυ που όλα τα αναγαγεις στις επιλογές των πολιτων, πως εξηγείς την πρόοδο των λαών σε περιόδους οπού δεν υπήρχε δημοκρατία,? δηλαδή δεν υπήρχε το δικαίωμα να επιλεγούν να ψηφίζουνε οι πολίτες τους αρχηγους τους?

    καταλαβες κυρ Σταύρε, γιατι από όλο το κοινωνικό σώμα εμεις εστιάζουμε στους απο πανω και οχι στους από κάτω? εστιαζουμε σε αυτούς που έλαχε ο κλήρος, ή η εκλογή, να ηγηθούνε…..

    Να εστιάσουμε στους αναλώσιμους παθόντες….. κι όχι σε αυτούς έχουνε συνειδητά, ως προτεραιότητα τους, την σκοπιμότητα – τον στόχο, να διαφθείρουν τους πάντες καλιεργωντας την άμβλυνση των συνειδήσεων, μεταθέτοντας και διαχέοντας τις ευθύνες τους στην κοινωνία, κι αφού καταστίσουνε τους περισσότερους φοβισμένους και ενόχους περνά εύκολα και ατιμώρητα η λαμογιά τους. (α ρε Κάφκα!!!!)

    Μου φαίνεται εντελώς ανόητη η άποψη αυτή, γιατί δεν είναι ούτε ένας!!! ακόμη και ο ποιο καθυστερημένος και αμόρφωτος!! Μέσα στον λαό, που αποφασίζει (συνειδητά) να παθαίνει τα μύρια όσα….. και να διαβιεί υπό καθεστώς ασφάλειας και φόβου και κάτω από αυτές τις συνθήκες, να αποφασίζει και για τους σωστούς αρχηγούς και για όλα τα άλλα….. και να του φορτώνουνε κι από πάνω να είναι ένοχος!!!

    Άσε, ξέρουμε πως από αρχαιοτάτων χρόνων «Ένοχος ένοχον ου ποιεί». αυτό είναι το αποτέλεσμα του μηχανισμού φόβος – ενοχή «Ένοχος ένοχον ου ποιεί»!!!!!
    Υ.Γ.
    Τον Προμηθέα επίσης κακίζω που αντί να κατηγορεί τους ανθρώπους (τον λαό) αντί να θέλει να τους καταστρέψει όπως ο Δίας (η έκφραση της απόλυτης εξουσίας…) στάθηκε ο δολιος απέναντι του και προσπάθησε να δώσει γνώση, τέχνες και κουράγιο… για να σωθούνε οι άνθρωποι από τα λαμόγια…. της κάθε εξουσίας….

    « Αμ’ πότε σε ξεβράκωσα και δεν ήσουνα χεσμένος;
    παλαιοελλαδίτικη παροιμία.

    1. stauros

      Διονύση, το ίδιο στομάχι είναι που θρέφει και το σώμα και το κεφάλι του κάθε ψαριού. Το ίδιο αίμα είναι που κυκλοφορεί και στο σώμα και στο κεφάλι. Κανένα ψάρι δεν υπάρχει που το κεφάλι του να είναι από άλλο είδος ψαριού απ” ότι το σώμα.

      Έπειτα, απ΄όσα λέει η επιστήμη, πρώτα έγινε το σώμα και μετά το κεφάλι. Δεν γνωρίζω κανέναν οργανισμό που να ξεκίνησε από ένα κεφάλι το οποίο μετά να έκανε το σώμα, πάνω στο οποίο να στέκεται.

    2. Politropos Dionisis

      « Άλλα αντ’ άλλα, της Παρασκευής το γάλα».

      Πολύ διαφωτιστικό το σχόλιο σου, επιστημονικής εντρύφησης και όπως πάντα, πολύ πνευματώδες!!

      Αλλά μας αφίσες στα κρύα του λουτρού, δεν συνέχισες την ενημέρωση, για το σε τι άλλο λέει η επιστήμη ότι μας χρησιμεύει το κεφάλι. Και μείναμε με την απορία …ρε μπας και το έχουμε για να το ξύνουμε……… όπως ξύνουμε και τα κοχόνια μας, όταν μας λένε εξυπνάδες…. ή μήπως ότι το έχουμε για φοράμε καπέλο?

Σχολιάστε

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν κοινοποιείται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

:bye: 
more...