«

»

Εκτύπωσέ το Άρθρο

Από την συλλαβή μα στη λέξη μαμμά και στην λέξη Έλλην και σόλα

 

EducationΌ,τι ακολουθεί προέρχεται από το Ετυμολογικό Λεξικό της ελληνικής γλώσσας του Σ. Βασδέκη, το οποίο κατατάσσει  όλες τις λέξεις της ελληνικής γλώσσας σε είκοσι περίπου πρωταρχικές ρίζες και το οποίο παρέχεται δωρεάν – σε τέσσερεις εκδοχές από την διεύθυνση:   http://athriskos.gr/

Μόλις το βρέφος εξέλθει από τον κόλπο της μητέρας του ξεφωνίζει ένα ατελείωτο αααα…, το οποίο εκφέρει χωρίς καμμιά προσπάθεια. Εάν εξαναγκαζόμασταν να αναγνωρίσουμε μόνο μία ρίζα της οποιασδήποτε γλώσσας, αυτή θα ήταν η ρίζα  α-.

Στην ελληνική γλώσσα το α εκφράζει ποικίλα αισθήματα και συναισθήματα όπως,  θαυμασμό, έκπληξη, χαρά, θλίψη, απελπισία, απογοήτευση, υποψία, επιβράβευση, τέλος αναμονής κ.ά., με διαφορετική προσωδία σε κάθε περίπτωση. Για τον λόγο αυτόν γράφεται ψιλούμενο ή δασυνόμενο ή περισπώμενο. Αφομοιώνει όλα τα άλλα φωνήεντα, μετατρέπει σε  α  τα φωνήεντα των προηγούμενων και επόμενων συλλαβών, είναι προθεματικό, ευφωνικό, επιτατικό, αθροιστικό, μεγεθυντικό και στερητικό.

Μετέχει στις περισσότερες πρωταρχικές ρίζες: βα-, δα-, μα-, πα-, τα-, φα-, χα-.

Η ελληνική γλώσσα το ονόμασε άλφα εκ των άρ-ω, αρ-αρ-ίσκω, αρ-χίζω (τον λόγο), συν την ρίζα φα- (βλ. φημί, φαίνω) η οποία δηλώνει τα του λόγου. Ήταν δηλαδή άρ-φα και για το ευφωνικώτερόν του, έγινε άλφα (ρ>λ).

Το αμέσως επόμενο φώνημα του μικρού παιδιού είναι η συλλαβή μα. Δεν έχει κανείς παρά προφέροντας ένα μακρό  ααα… να ανοιγοκλείσει τα χείλη του, για να ακούσει το  μα  ή  κρατώντας  τα κλειστά, να ακούσει το  μ. Το πρώτο φωνητικό παιχνίδι του παιδιού με τα χείλη του. Από το μαμαμα…., λοιπόν του βρέφους, ονομάσθηκε έτσι η μητέρα του. Ο άνθρωπος που το γέννησε και το θρέφει, γι’ αυτό γράφεται η λέξη μαμμά με δύο  μ. Αυτή βρίσκεται μαζί του τον περισσότερο χρόνο. Και επειδή η ίδια το ταΐζει, εξ αυτού προέκυψαν χίλιες δυο λέξεις που σχετίζονται με την τροφή (μαμ), όπως, μα-ζός, μα-στός, μα-σάομαι, μά-γειρος, α-μά-ω, μά-ω, μαι-μά-ομαι. Κατόπιν αφού κορεσθεί,  μα-ίεται (=εξετάζει) τα πάντα γύρω του, διότι έχει έμφυτη την τάση να μα-νθάνει.

Από την μα και η μα-ία, η τροφός. Και εξ αυτής η αία, γαία, γη, δα, όπως εξηγείται στην συνέχεια.

Μαία  >  αία > γαία > γα > γη > δα

γαία (βλ. μά-μμα, μαμμή, μανίτσα. Ο Όμηρος εννοεί την τροφό. Το όνομα αποδίδονταν και στην Δήμητρα, την γη μητέρα (Γή-μητρα > Δήμητρα, γ>δ), από την οποία τα πάντα γεννιούνται και τρέφονται. Ότι το πάλαι ποτέ η γη λέγονταν μαία φαίνεται από το Μαίανδρος, δηλαδή μαία + τορνόω ( = κυκλοτερώς διαγράφω, ότι άγεται κυκλοτερώς επί της γης) > μαιαντορνος > μαίαντρος > μαίανδρος (τ>δ).

Το Ομηρικό  (και όχι μόνον) αία  από τίποτε άλλο δεν μπορεί να προέρχεται, παρά μόνον από το μαία, το δε γαία εκ του αία, με το γ προτασσόμενο χάριν ευφωνίας και προς άρση χασμωδιών. Το γ από κανέναν φυσικό ή ανθρώπινο ήχο δεν παράγεται σε αντίθεση με το μ (βλ. μάμμα). Ότι δεν υφίσταται ρίζα γα- φαίνεται σε κάθε λεξικό.

Ελάχιστες λέξεις που αρχίζουν από γ στις οποίες κυρίως είναι προτασσόμενο. Οι υπόλοιπες ανήκουν στις ρίζες χα-, κα-, βα- και ερ-. Επίσης βλ. εγώ, γεν. εμούς (μ>γ). Τα αία, γα, γη, γέα, δα (γ>δ), δη, ζα (δ>ζ), γις, γεω- και γαιο- σημαίνουν γη, χώρα, γεωργούμενο έδαφος, χώμα, την μάννα γη η οποία γεννά και θρέφει, την μαία των πάντων]-

γα, γη, γέα, δα, δη, ζα, για, γεω-, γαιο-, γαιόω, γαιών, γέγειος (αναδιπλ.), γείος, γηγενέτης, γαιηγενής, γηγενής, γάϊος, γήϊνος, γήτης, γεηρός, γεϊκός, γηίτης, Γαία, Γίγας (υιός της Γαίας, αναδιπλ.), Γιγάντειος, Γιγαντικός, Γιγαντιάω, γιγαντία, γιγαντικός, γιγαντολέτης (όλλυμι), γιγαντο-, γιγαντώδης, γαιήοχος (έχω), γαιάοχος, γεάοχος, Γαιήιος, γαιηφάγος, γεώδης, γεωγραφέω, γεωγραφία, γεωγράφος, γεωγραφικός, γεωδαισία (δαίω), γεωμετρία, γαμετρία, γεωμετρικός, γεωμορία (μέρος), γεωμορέω, γεωπονέω (πονέω), γεωπόνος, γειοπόνος, γεωπονία, γεωργέω (έργον), γεωργία, γεωργικός, γεωργός, γεώργημα, γεωργήσιμος, γεωργώδης, Γεωργία, Γιωργία, γεωτραγία (τρώγω), γειοτομία, γητομέω, γηφαγέω, γηφάγος, γήχυτον (χέω), γήδιον, γαεών, γειόθεν, γαίηθεν, γήθεν, Γάδειρα (δειράς), Γήδειρα, Γαδειρίτης, Γαδειρεύς, Γαδειραίος, Γάδαρα, Γαδαρίς, Γαδαρεύς, Γαδαρηνός, γάκινος (κινώ), γαρότας (αρόω), εύγειος, γειοκόμος (κομέω), γειομόρος (μέρος), γημόρος, γείωσις, γειώνω, γειωμένος, έγγυος (εν + γα, α>υ).

έδος (δασ.) [σέδας = καθέδρας, Ησύχ., σέλλα (σέδ-λα, δλ>λλ) = κάθισμα, εφίππιον και εξ αυτού το σελλάριος. Σελλοί (Σεδ-λοί), Ελλοί (δασ.) = οι κάτοικοι της Δωδώνης, φύλακες του μαντείου του Διός, αναγκασμένοι νε διάγουν βίο τραχύ και ασκητικό, «ανιπτόποδες, χαμαιεύναι (επί της γης κοιμώμενοι)» τους αποκαλεί ο Όμηρος. Ο δε Σοφοκλής «των ορείων και χαμαικοιτών». Κατά τον Ησύχ. «Έλλα (δασ.) = καθέδρα και Διός ιερόν Δωδώνης», βλ.ελλός. Επίσης ελλά (δασ.) = καθέδρα, Λάκ..

Από τα παραπάνω φαίνεται ότι η δασεία προέρχεται από το σ, δηλαδή ες + δα (γη) > σέδα > έδος ή ες +έδα-φος > σέδας > έδος]- έδρα, θρόνος, κάθισμα, οικητήριο, έδρασμα, μάλιστα των θεών, επί ναών, άγαλμα και ο τόπος στον οποίο ιδρύεται, θεμέλιο, βάση, βάθρο.  σέδας, σέλλα, σελλάριος, Σελλοί, Ελλοί, ελλά, Έλλη, Ελλήσποντος, έδρα, έδρασμα, έδρη, καθέδρα (κατά), έδραι, αφεδρών (από), εδράζω, εδραίος, εδρήεις, εδραιόομαι, εδραιώνω, εδραίωσις, έδρανον, εδριάω, έδριον, εδρίτης, εδώλιον, εδωλιάζω, έδωλον, εδρο-, ελλός ( = το νεογνό της ελάφου, διότι κρύπτεται, λουφάζει επί του εδάφους), Ελλάς (Σελλοί, Ελλοί), Έλλην, Έλλάδα, Έλληνας, Ελλην-.

Και η λέξη σόλα από την ρίζα μα

σέλμα [βλ. έδος, σέδας, σέλ-λα, δ>λ (δάφνη – λάφνη). Στον Όμηρο εΰσσελμος, εύσελμος σημαίνει ο έχων καλά σέλματα, ζυγά ή καθέδρας, καλά θρανία για τους κωπηλάτες]- καθίσματα κωπηλάτη, κατάστρωμα, καθέδρα, θρόνος, κάθε τι κατασκευασμένο από ξύλο, τεμάχια ξύλων προς οικοδομή.  εύσελμος, εΰσσελμος, σελάδικο, σελάς, σελμίς, σελμός, σέλπιδες (μ>π), σέλα, σελώνω, σέλωμα, σελωτός, σελίς- σανίδα, τα καθίσματα των κωπηλατών, μεταφ. φύλλο παπύρου, η σελίδα βιβλίου, σελίδωμα, σελίδιον, σελιδώνω, σελίδα, σελιδο-, σελίδωσις, σόλα (ε>ο), σολιάζω, σολόδερμα.

Δείτε:   Ετυμολογία της λέξης Έλλην- Έλληνας

Περισσότερα από:  γλώσσα-ετυμολογία

 

 

Μόνιμος σύνδεσμος σε αυτό το άρθρο: http://athriskos.gr/16326/

Σχολιάστε

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν κοινοποιείται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

:bye: 
more...