«

»

Εκτύπωσέ το Άρθρο

Η απαρχή του εργατικού σοσιαλιστικού κινήματος στην Ελλάδα

Ιστορική προσέγγιση

Το εργατικό σοσιαλιστικό κίνημα στην Ελλάδα διήλθε από πολλές περιόδους. Η πρώτη περίοδος που εξετάζεται σε αυτό το άρθρο, αρχίζει από το 1885 – 1907, και είναι ουσιαστικά η περίοδος του ουτοπιστικού σοσιαλισμού, ανάμεικτου με άλλες πολλές συγγενικές του θεωρίες . Οι κύριοι εκπρόσωποι αυτής της περιόδου είναι οι Δρακούλης, Άντύπας κλπ. Η περίοδος αυτή όσο ασθενή εκδήλωση και αν σημείωσε και όσο και αν αποτελεί προσπάθεια «μετεμφύτευσης» των έξωθεν επαναστατικών ιδεών, εντούτοις μ” όλες τις ιδιομορφίες της, μοιάζει κυριολε­κτικά, με την περίοδο τού ουτοπιστικού σοσιαλισμού στην Ευρώπη.

Ήταν η εποχή της πρώτης αναζωογόνησης του σοσιαλιστικού κινήματος στην Ευρώπη μετά την Κομμούνα των Παρίσιων και την εξαφάνιση της Α΄ Διεθνούς. Είχαν ήδη ιδρυθεί στην Ευρώπη το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα της Γερμανίας. Στο Βέλγιο, στην Γαλλία ακόμη και στην Ρωσία η σοσιαλιστική ζύμωση αναπτυσσόταν με γρήγορους ρυθμούς. Ενώ στην Ιταλία εμφανίσθηκε μεγάλο λαϊκό σοσιαλιστικό ρεύμα. Το σοσιαλιστικό αυτό ρεύμα έφθασε και στην Ελλάδα δια μέσω της Επτανήσου.. εμφανίσθηκε πρώτα στο νησί  Κεφαλληνία,  το 1885.

 Ο Πλάτων Δρακούλης είχε συγκεντρώσει τους πρώτους σοσιαλιστές οπαδούς του και εξέδωσε την «ανθρωπιστική» εφημερίδα. «Άρδην».  Επί δύο χρόνια η άμορφη λαϊκή σοσιαλιστική ιδέα άρχισε ήδη να επισύρει την προσοχή. Ο Δρακούλης καταδιώκεται και αναχωρεί στο εξωτερικό και καταφεύγει στη Γαλλία, όπου το 1889, έλαβε στο Παρίσι μέρος ως αντιπρόσωπος της Ελλάδος στο ιδρυτικό συνέδριο της νέας«Εργατικής Διεθνούς» γνωστής κατόπι μετά την διάσπαση των Κομμουνιστών κατά τον Α’Παγκόσμιο Πόλεμο, ως Β” Διεθνούς. Είχε συγκληθεί το συνέδριο αυτό επ” ευκαιρία της Διεθνούς εκθέσεως Παρισιού.

Μετά λίγα χρόνια, το 1904, η Κεφαλληνία έδωσε ένα νέο απόστολο της σοσιαλιστικής ιδέας, τον λαϊκό σοσιαλιστή Μαρίνο Αντύπα, ο οποίος αφού έδρασε στη Κεφαλληνία και εξέδωσε εκεί την εφημερίδα «Ανάστασις» με την οποία διατάραξε αρκετά την ησυχία τού νησιού, αναχώρησε μετά για τη Θεσσαλία, όπου αντίκρισε μία ημιφεουδαρχική κατάσταση στο Θεσσαλικό κάμπο. Η φλογερή φύση που είχε, τον έσπρωξε να εισχωρήσει και να εργαστεί μέσα στις τάξεις των κολλήγων και να καταφέρει να αναλάβει επιστάτης εργασίας στον κάμπο. Η σοσιαλιστική διδασκαλία του, άρχισε να μεταδίδεται γρήγορα μεταξύ των εξαθλιωμένων εργατών της γης, αυτή του η ενέργεια έφερε την αντίδραση  και το μίσος των τσιφλικάδων, που οργανώνουν αμέσως συνωμοσία για εκδίκηση και έτσι ο Αντύπας πέφτει θύμα των ιδεών του στον θεσσαλικό κάμπο, δολοφονήθηκε άνανδρα στο Πυργετό από ανθρώπους τού τσιφλικούχου Μεταξά.

Την εποχή εκείνη, ο αγροτικός πληθυσμός του θεσσαλικού κάμπου ζούσε και εργαζόταν στα 360 τσιφλίκια της εποχής, σε σκληρές συνθήκες εκμετάλλευσης και φτώχειας. Μόνο σε 200 από τα συνολικά 560 χωριά οι αγρότες ήταν ελεύθεροι.

Οι αγρότες όμως δεν λησμόνησαν το μάρτυρα του αγώνα τους Μαρίνο Αντύπα. Αμέσως ανήγειραν μνημείο στο τόπο όπου έπεσε τιμώντας τη μνήμη του.Από εκεί όπου έδρασε και δολοφονήθηκε ο Αντύπας, στην Θεσσαλία, ξεκινάει νέα ζύμωση, αυτή τη φορά, καθαρά εργατική και  στο Βόλο ιδρύεται το πρώτο «Εργατικό Κέντρο» με πανελλήνιο απήχηση, το οποίο εκδίδει την εφημερίδα «Εργάτης». Εκεί εμφανίζεται κι ο δικηγόρος Κ. Ζάχος, Ο Σαράτσης και ιδρύουν την Σοσιαλιστική ομάδα του Βόλου, μαζί με αρκετούς διανοουμένους,  εργάτες, ως επίσης και άθεους προοδευτικούς από τον βόλο, που είχαν αθωωθεί από το εφετείο Ναυπλίου για την δράση τους. Δεν άργησε η στιγμή που θα καταπλήξουν με τα ριζοσπαστικά και σοσιαλιστικά τους κηρύγματα. Η όλη κίνηση αυτή παρακολουθείται στενά και με συμπάθια από πολλούς διανοουμένους και επιστήμονες, όπως ο γιατρός Σαράτσης, ο παιδαγωγός και δημοτικιστής Δελμούζος, ο Τριαναφυλίδης και άλλοι.

 

Από αυτή την Σοσιαλιστική ομάδα του Βόλου, θα προέλθουν πολλά άλλα στελέχη του Σοσιαλιστικού εργατικού κόμματος, όπως ο Γιατρός Στέλος, ο Τηλέμαχος Μπαφίδης ή πρωτοδίκης, Ο Θωμάς Αποστολίδης (μετέπειτα ΓΓ του ΣΕΚΕ), ο Γκοντίνος, ο ιστορικός Γιάννης Κορδάτος (μετέπειτα ΓΓ του ΣΕΚΕ) και άλλοι εργατικοί που επηρέασαν τα εργατικά σωματεία της εργατούπολης του Βόλου.

 

Φύλλο της εφημερίδας του Βολου, Ο Εργάτης, 1909. Το Καταστατικού του Εργατικού Κέντρου Βόλου.

Και ενώ συμβαίνουν όλα αυτά, στην Αθήνα εμφανίζονται επί της πολιτικής σκηνής οι Κοινωνιολόγοι (1) με επί κεφαλής τον Αλ. Παπαναστασίου, τον μόλις αφιχθέντα από τη Γερμανία, και υπό την επίδραση τους, ιδρύεται σε συνεργασία και με τον Σπ. Θεοδωρόπουλο το Εργατικό Κέντρο “Αθηνών στην αρχή και κατόπι το Εργατικό Κέντρο του Πειραιά, τα οποία επεκτάθηκαν και σε άλλες πόλεις (Πάτρα).

Έτσι ερχόμαστε στην σημαντική εποχή τού 1909, στο το κίνημα ή την επανάσταση τού Γουδί, που υπήρξε μια από τις σημαντικότερες σελίδες της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας. Το  Κίνημα στο Γουδί ήταν ουσιαστικά η πρώτη εξέγερση του 20ου αιώνα που δεν ήταν υποκινούμενη από καμιά ξένη μεγάλη δύναμη αλλά και καμιά εσωτερική κάστα. Το κίνημα είχε ταπεινούς σκοπούς και όπως είπε στρατηγός Στ. Σαράφης αργότερα: «η επανάσταση αυτή επιβλήθηκε γιατί είχε λαϊκό υπόβαθρο». Οι αξιωματικοί και διανοούμενοι, παρασκεύασαν την πολιτική άνοδο της αστικής τάξης στην Ελλάδα – όπως έγινε και στη  Τουρκία το 1908, επαναστάτησαν εναντίον της ολιγαρχίας και της «φαυλοκρατίας», των «παλαιών ημιφεουδαρχικών κομμάτων» και εζήτησαν την «ανόρθωση», την αναγνώριση της νέας αστικής κυριαρχίας σε όλες τις πολιτικές εκδηλώσεις της. Την ουσιαστική δηλαδή κατάλυση της φεουδαρχίας και το πέρασμα στο αστικό κράτος.

Και αφού η ελληνική κοινωνία είχε πλέον διαμορφωθεί με κεφαλαιοκρατικά «ήθη» , η νέα τάξη δια στόματος των αξιωματικών και κάποιων άλλων εκπροσώπων της (του Βενιζέλου από Κρήτη), ζητούσε επιμόνως την άνοδό της στην εξουσία και την αναδιοργάνωση της πολιτείας βάσει των «νέων αρχών» για την περαιτέρω ομαλότερη και ταχύτερη «εθνική» ανάπτυξη. Όμως, οι διάφοροι Ζορμπάδες της πολιτικής αποδείχθηκαν ανίκανοι να αντιμετωπίσουν τους ελιγμούς της πλουτοκρατίας και απειλήθηκε ο εκφυλισμός της επανάστασης, εμφανίσθηκε επί σκηνής ο θαρραλέος εκπρόσωπος της μπουρζουαζίας, ο Βενιζέλος, που διακήρυξε: «Όλη η εξουσία εις χείρας της αστικής τάξεως». Αυτή ήταν η έννοια της διακήρυξης τού Βενιζέλου. Η επικράτηση της αστικής τάξης συμβιβαζόμενης μετά τού θεσμού της Βασιλείας, εν ανάγκη όμως και επί θυσία της τελευταίας!

Ο διακανονισμός τού ζητήματος επιτεύχθει σχετικά εύκολα, η Βασιλεία τα είδε σκούρα και υποχώρησε.Ο Βενιζέλος ανήλθε στην εξουσία για να εκτελέσει το πρόγραμμα του. Και μαζί του το αστικό πνεύμα που υπεβλήθη εναντίον κοτζαμπασισμού, των παλιών τζακιών. Η κρατική μηχανή από τα χέρια των κληρονόμων των εθνικών τίτλων και προνομιούχων βολεμένων πολιτικών της ήμιφεουδαρχίας πέρασε στα χέρια της αστοκρατίας, με το παλάτι να  έχει συμβιβαστεί. Η νέα όμως αυτή πνοή έφερε νέες ανακατατάξεις στις κοινωνικές διεκδικήσεις και επέτρεψε στην αναζωπύρωση των ριζοσπαστών, των λαοκρατικών και υπολανθάνουσων σοσιαλιστικών ιδεών.

Ο Δρακούλης, επανερχόμενος από την “Αγγλία, όπου εξέδιδε την «Έρευνα» φιλολογικό και κοινωνιολογικό περιοδικό, συμμετέχει και ο ίδιος, στην ανορθωτική πορεία της αστικής τάξης, με πρόγραμμα σχετικά σοσιαλιστικό. Μία υποδοχή τού Δρακούλη στο Βόλο έμεινε αλησμόνητη. Χιλιάδες εργατικού και μικροαστικού λαού εν διαδηλώσει τού προσφέρουν ένα αργυρό στεφάνι. Ο Δρακούλης ιδρύει εκεί στο Βόλο τον Σ.Τ.Ε.Τ. (Σύνδεσμο των “Εργατικών Τάξεων) σε αντιστάθμισμα τού Εργατικού Κέντρου και το Σοσιαλιστικού κόμματος. Η «Έρευνα» του συνεχίζεται, αλλά ως εβδομαδιαία εφημερίδα. Στον Σ.Τ.Ε.Τ. περισυλλέγονται αδιάκριτα εργάτες παντός επαγγέλματος.

Στον Εργατικό Κέντρο συγκεντρώνονται οι εργατικές «συντεχνίες» που διαμόρφωσαν μέχρι τα σήμερα την καθιστικία τάξη του κομματικού συνδικαλιστικού κινήματος… Κατά την εποχή εκείνη ο Ν. Γιαννιός μετά από  αλληλογραφία του με τον Δρακούλη, φεύγει από την Κων/πολη έρχεται στην “Αθήνα, διαπραγματεύεται με τον Δρακούλη, ο οποίος τον αναγνωρίζει ως Πρόεδρο και αναλαμβάνει την σύνταξη της «Έρεύνας».

Αλλά ο «αναθεωρημένος» σοσιαλισμός τού αφιχθέντα Δρακούλη από “Αγγλία , ήταν μείγμα σοσιαλισμού, χριστιανισμού, κομμουνισμού, ακρεοφαγίας και ακράτητης φιλοδοξίας. Η οργανωτική «πείρα», η σοσιαλιστική «ορθοδοξία», ο δημοτικισμός και τέλος η φιλοδοξία τού Ν. Γιαννιού ήλθαν ταχέως σε σύγκρουση με τα δικαιώματα τού επιβληθέντα προέδρου τού ΣΤΕΤ. Ο Ν. Γιαννιός με δέκα περίπου μέλη τού ΣΤΕΤ αποχωρεί και ιδρύει το Σοσιαλ. Κέντρο, αφού πρώτον αναμίχθηκε στην απεργία των τροχιοδρόμων Αθηνών (1911) και υποβοηθά τον Οικονόμου να ιδρύσει το Συνδικάτο «Η Πρόοδος» (Καφέ—υπάλληλοι, γκαρσόνια, μάγειροι, ξενοδοχοϋπάλληλοι).

Στην Κέρκυρα μία αμάδα φοιτητών, διανοουμένων και εργατών, μεταξύ των οποίων Α. Σίδερης, Μοσούρης, Βαρότσης και ο Κ. Θεοτόκης συνέπηξαν το Σοσιαλ. Κέντρο, ,εκδίδοντας και εφημερίδα, την «Σοσιαλιστική Δημοκρατία». Η ζύμωση αυτή, αναθεωρημένη πλέον, είχε τα σπέρματα τού νεότερου μαρξιστικού σοσιαλισμού και μετεδόθηκε πέραν της Κέρκυρας, ιδίως όμως στην Κεφαλληνία, όπου διατηρούταν τα ίχνη των προηγουμένων σοσιαλιστικών ζυμώσεων.

Παράλληλα προς τις προσπάθειες τού Σοσιαλ. Κέντρου Αθήνας καταβάλλονται προσπάθειες  στο Πειραιά, όπου επίσης εμφανίζεται Σοσ. Κέντρο με τους Γκέλο, Σταυράκη, Τσαλαβούτα κλπ. Η παλαιότερη εργατική και σοσιαλιστική ζύμωση παρακολουθεί βήμα προς βήμα την εμφάνιση και άνοδο της ελληνικής αστοκρατίας. Δεν ήταν δυνατό να συμβεί διαφορετικά. Αστοί και προλετάριοι, ήταν δημιουργήματα ταυτόχρονα της ίδιας κοινωνικής εξέλιξης, εμφανίζονται, συγχέονται, διασταυρώνονται  και στο τέλος αποχωρίζονται οι μεν τους δε, για να συγκρουσθούν στην πορεία του ιστορικού κατά αλλήλων αγώνα.

Οι «αστοί» ιδεολόγοι «Βενιζελικοί», «’Ιαπωνες» (2) , κοινωνιολόγοι, μάλλον πολιτικοί, άνθρωποι «πρακτικοί» και διαμορφωμένοι κατά, την κοινωνική τάξη, στην οποία ανήκαν, αφου διήλθαν στην εξουσία συμβιβασθήκαν με το ισχυρή νεοκατεστημένη τάξη και σιγά-σιγά λησμόνησαν τις λαοκρατικές τους καταβολές, τα παλαιά τους «ιδανικά» και επιδόθηκαν στο έργο της διακυβερνήσεως- διαχειρίσεως τού «έθνους». Οι «πολιτικοί» τού προλεταριάτου περισσότερο ιδεολόγοι και πολύ λιγότερο παρασκευασμένοι λόγω της αντικειμενικής καταστάσεως της εργατικής τάξης, για τους πολιτικούς αγώνες παρέμειναν διασκορπισμένοι σε μικροομάδες άλληλοαντιθέμενες, άλληλοσπαρασσόμενες μέχρι της περιόδου κατά την οποία η εργατική τάξη αυξήθηκε – διαμορφώθηκε περισσότερο και φάνηκε κοινωνικά ισχυρότερη και σε προέκταση πολιτικά μάλλον υπολογίσιμη δύναμη.

Έτσι η άστοκρατία ανέλαβε μονοπωλιακά την εκ των άνω και εν ονόματι όλου τού λαού, λύση όλων των «εθνικών» προβλημάτων από δική της θέση αποκλειστικά, χωρίς να ακούγεται επ αυτών και η άποψη της εργατικής τάξης. Και πρώτο πρόβλημα εμφανίζεται το Κρητικό. Η ελαστικότητα της αστικής πολιτικής επέβαλε όπως να εκδιωχθούν «ευπρεπώς» οι αντιπρόσωποι τού Κρητικού λαού από την Βουλή, εκ μέρους αυτού τού ιδίου Κρητικού πολιτικού, τού Βενιζέλου. Πίσω όμως από τους επίσημους διπλωματικούς «ελιγμούς» η άστοκρατία της Ελλάδος, όπως άλλωστε και η άστοκρατία όλων των άλλων βαλκανικών χωρών, προετοιμαζόταν για να μπορέσει να λάβει μέρος στην κληρονομιά τού καταδικασθέντος πλέον «μεγάλου ασθενούς».

“Ενώπιον της επιμόνου Νεοτουρκικής Πανμουσουλμανικής νοοτροπίας, αλλά και τού κινδύνου της καταβρόχθισης μεγάλου μέρους της κληρονομιάς από μέρους της ξένης μη βαλκανικής κεφαλαιοκρατίας, η βαλκανική άστοκρατία βρήκε τον τρόπον τού συμβιβασμού δια της συμπήξεως της Βαλκανικής Συμμαχίας. Τα βαλκανικά κράτη ετοιμαζόταν πυρετωδώς για τον επερχόμενο πόλεμο, ενώ η Τουρκία απασχολείτο με την βαλκανική  επανάσταση. Ο πόλεμος απεδείχθει αναπόφευκτος. Μάταια οι διπλωμάτες της ευρωπαϊκής κεφαλαιοκρατίας προσπάθησαν να περισώσουν κάτι τι από την τουρκική κληρονομιά. Οι ανταγωνισμοί των δύο ευρωπαϊκών στρατοπέδων (Συμμαχία και Συνεννόηση) επέτρεψαν στην βαλκανική άστοκρατία για επωφελεία της περίστασης. Ο βραχύς διαρκείας πόλεμος «επέστεψε» τις εθνικές προσδοκίες όλων των βαλκανικών λαών. Οι σοσιαλιστές της Ευρώπης κινηθήκαν, αντέδρασαν, αλλά μάταια. Καίτοι προέβλεψαν πολύ πριν της εκρήξεως τού πολέμου τις συνέπειες του, υπεχρεώθησαν να αρκεστούν εναντίον τού πολέμου, σε «πλατωνικού» τύπου διαμαρτυρίες.

Η Φεντερασιόν (3)της Θεσσαλονίκης, ακολούθησε την στάση των σοσιαλιστών όλης της Ευρώπης και της Βαλκανικής. Με κοινή διακήρυξη υπογεγραμμένη από όλα τα Βαλκ. σοσιαλιστικά κόμματα στην «Εργατική Αλληλεγγύη» έλεγχε  με δριμύτατα την ανόητο Νεοτουρκική πολιτική και την νεοαστική «τρέλα» των βαλκανικών κρατών, υπέδειξε τον επερχόμενο κατήφορο τού ευρωπαϊκού καπιταλισμού και την ανικανότητα των Ευρωπαίων διπλωματών να λύσουν άνευ καταστροφής τα μεγάλα προβλήματα της εποχής, σαν για παράδειγμα το εθνικό πρόβλημα τού Αίμου. Η προκήρυξη αυτή προέβλεπε ότι ο βαλκανικός πόλεμος θα ήταν η εισαγωγή σε νέα περίοδο γενικών πολέμων και επαναστάσεων, το τέλος της κεφαλαιοκρατίας. Οι Νεότουρκοι, εξ απροόπτου, ενεπλάκησαν στη πολεμική περιπέτεια και εξοργισθέντες βρήκαν την ευκαιρία να ασχοληθούν με τους σοσιαλιστές. Η οριστική παύση της «Εργατικής Αλληλεγγύης» διατάσσεται αμέσως. Η Φεντερασιόν εκδίδει στη θέση της το «Άβάντι». Μεγάλος ερεθισμός επικράτησε στη Θεσσαλονίκη κατά των εθνοτήτων και θα επακολουθούσαν αιματηρές συγκρούσεις εάν τα ελληνικά στρατεύματα δεν εισερχόταν εσπευσμένα στη Μακεδονική πρωτεύουσα.

 

Παραπομπές

 (1) Κοινωνιολόγοι: “Ομάδα διανοουμένων πού με πρωτοβουλία τού “Αλέξαν­δρου Παπαναστασίου ίδρυσαν το 1908 τήν «Κοινωνιολογική Εταιρεία», Φιλοδόξησαν να συμβάλλουν στην αναμόρφωση τής ελληνικής κοινωνίας και τον εκσυγχρονισμό της. Στην ομάδα των «κοινωνιολόγων»· ανήκαν οί .. Θ. Κουτούπης, Π. Άραβαντινόςνι Ν. Έξαρχόπουλος, Χ. Αυμπερόπουλος, Θ. Πετμεζάς, Σ., Μέλας, Κ. Ζάχος, Δ. Σαράτσης. Στήν ίδια κίνη­ση έλαβαν μέρος αργότερα οί δημοτικιστές Α. Δελμούζος, καί Κ. Τριαν­ταφυλλίδης. Οι περισσότεροι ήταν επηρεασμένοι είτε από τόν σοσιαλι­σμό τού Πλεχάνωφ και τού Ζωρές είτε από τον αναθεωρητικό μαρξισμό τού Μπερνστάϊν. Το 1909 προσπάθησαν, πάλι με πρωτοβουλία τού Παπαναστασίου, να ιδρύσουν κόμμα — το οποίο μάλιστα πήρε και το άνομα «λαϊκό» — αλλά απορροφήθηκαν όλοι από το Κόμμα των Φιλελευθέ­ρων τού Βενιζέλου, τού όποιου αποτελέσαν την ριζοσπαστική — μεταρ­ρυθμιστική του τάση.

(2)  Ιάπωνες. Προσωνυμία αντιπολιτευτικής ομάδας στην Βουλή τού 1906 (κυβέρνηση Θεοτόκη). Πέντε ήταν οι βουλευτές τής ομάδας αυτής: I. Δραγούμης, Βοζίκης, Ρέπουλης, Γούναρης καί Πρωτοπαπαδάκης. Ή ομάδα διαλύθηκε το 1908 όταν ο Δραγούμης προσχώρησε στον Θεοτόκη.

(3) Ιδρύεται το 1909 στη Θεσσαλονίκη,  η ΕΡΓΑΤΙΚΗ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ (ΦΕΝΤΕΡΑΣΙΟΝ), που υπήρξε αργότερα το 1918, το βασικό ιδρυτικό μέλος του ΣΕΚΕ – τον προάγγελο του πρώτου οργανωμένου πολιτιστικού Εργατικού Κινήματος, που μετεξελίχθηκε σύντομα σε ΚΚΕ για τις ανάγκες της  μετάβασης από τη Δεύτερη Διεθνή στο κόμμα της παγκόσμιας σοσιαλιστικής επανάστασης των Λένιν, Τρότσκι, και την Τρίτη Διεθνή.

 

Πηγές:

  1.  Α. Μπεναρόγια «Η πρώτη σταδιοδρομία του ελληνικού προλεταριάτου»
  2.  Γ. Κορδάτος «Ιστορία του ελληνικου εργατικού κινηματος»
  3.  Ελ. Σταυριδης «Τα παρασκήνια του ΚΚΕ»
  4.  Μουσείο της πόλης του Βόλου.

Συνεχίζεται..

Μιχάλης

Μόνιμος σύνδεσμος σε αυτό το άρθρο: http://athriskos.gr/16252/

Σχολιάστε

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν κοινοποιείται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

:bye: 
more...