«

»

Εκτύπωσέ το Άρθρο

ΕΞΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ. Ο ΑΙΩΝΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΥΧΙΑΣ

«Ο τρόπος είναι ο άνθρωπος»,  από το κεφάλαιο Ο ΤΡΟΠΟΣ, του  βιβλίου  ΟΙ ΙΔΕΕΣ ΣΤΑ ΟΡΘΑ, του Γάλλου φιλοσόφου Αλαίν ντε Μπενουά, εκδ. ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΣΚΕΨΙΣ  (Οκτώβριος 1978).

Υπήρξε εποχή που το Παρίσι έδινε τον τόνο. Αυτή η μόδα ήταν μεγάλο πράγμα. Έπειτα οι μόδες διαδέχθηκαν η μια την άλλη, όλο και ταχύτερα, συχνά όλο και πιο ασυνάρτητες. Και τελικά, η μόδα έγινε το να μην υπάρχει καθόλου μόδα. Ο κόσμος άρχισε να ντύνεται όπως ήθελε (ήταν πιο πρακτικό) και συγχρόνως συνήθιζε να λέει οτιδήποτε και να σκέπτεται με τον ίδιο τρόπο για οποιονδήποτε.

Οι κατασκευαστές των «τζηνς» επέτυχαν εκεί που άλλοι κατακτητές απέτυχαν: να βάλουν όλο τον κόσμο σε στολή. Είτε στο ραδιόφωνο, είτε στην τηλεόραση, είτε αλλού, η προστυχιά φαίνεται να ξανάγινε ο κανόνας.

Είναι η βασιλεία του «13ου Καίσαρος», αυτού του δεσπότη του οποίου ένα από τα χαρακτηριστικά, έλεγε ο Μοντερλάν, είναι «η θέληση του συστηματικού υποβιβασμού των χαρακτήρων και η συστηματική απορρύθμιση των πνευμάτων». «Η παγκόσμια κυριαρχία της απάτης και η ευκολία με την οποία επιβλήθηκε, χάρις στον ‘σνομπισμό’ και την κατάπτωση της ευφυίας – έγραφε ακόμη – είναι νεωτερισμοί τόσο σπουδαίοι στην ιστορία της ανθρωπότητας, όσο και οι ατομικές εφευρέσεις».

Ήδη πριν από τον πόλεμο, ο Μοντερλάν επιτίθονταν κατά της «ηθικής της μοδιστρούλας». Αλλά κι αυτή ήταν ακόμη μια ηθική – και δεν υπάρχουν πια μοδιστρούλες. Φτάσαμε στην απολογία των σκουληκιών.

Και να μη μιλήσει κανείς για ταξικούς τρόπους ή για ηθική των σαλονιών! Εκεί είναι ακριβώς που γίνονται τα αηδιαστικά. Δεν είναι ποτέ ο «λαός» που έδωσε το παράδειγμα του «δε βαριέσαι», αλλά οι χρυσοί πληβείοι των μικρών μαρκησίων, για τους οποίους το «λαϊκό» είναι το βολικό άλλοθι για να εγκαταλείπονται στον καλά σαπουνισμένο κατήφορο των ενστίκτων τους.

Άλλωστε μια «τάξη» υπερπηδάτε με δυο τρόπους: από πάνω κι από κάτω. Από τον αριστοκρατισμό ή από την προστυχιά. Ας μη ξεχνούμε τον Φλωμπέρ: «Ονομάζω αστό, όποιον σκέπτεται χαμερπώς». Να που οι φραγμοί των τάξεων παραβιάζονται!

Η εγκατάλειψη, είτε ενδυματική είτε πνευματική, δεν είναι στην πραγματικότητα παρά μια από τις μορφές της αντιεξέλιξης. Το να εγκαταλείπεται κανείς, με πρόσχημα ότι είναι πιο «απλό» ή πιο «πρακτικό», είναι σα να χάνει κάθε μορφή. Αλλά ο σκοπός της ζωής είναι να δίνει κανείς μια μορφή στον εαυτό του και συγχρόνως να δίνει μια μορφή και στον κόσμο. Η διάκριση αποβλέπει κι αυτή σε μια μορφοποίηση. Είναι ένας τρόπος υπάρξεως περισσότερο, παρά εμφάνισης. Ποιος θα μας μορφοποιούσε, αν εμείς οι ίδιοι δεν μορφοποιούσαμε τον εαυτό μας;

Στον καιρό μας, μιλούν πολύ για τα δικαιώματα του ανθρώπου. Μιλούν πολύ λιγότερο για τα καθήκοντά του. Αυτό ενόχλησε τον Σολζενίτσιν, όπως μαρτυρεί ο πασίγνωστος λόγος του στο Χάρβαρντ (Ρώσος πολιτικός πρόσφυγας στις ΗΠΑ. Είχε πει «Έφυγα από μια χώρα όπου κανείς δεν μπορούσε να πει κάτι και ήρθα σε μια χώρα όπου ότι και να πει κανείς δεν έχει καμμιά αξία»).

Η αλήθεια είναι ότι έχει κανείς δικαιώματα ανάλογα με τα καθήκοντά του. ούτε περισσότερα ούτε λιγότερα. Και ανάμεσα στα καθήκοντα του ανθρώπου υπάρχει και εκείνο του να είναι άνθρωπος, δηλαδή να μην καταπίπτει, να μην πέφτει κάτω από την φύση του.

Ο άνθρωπος γεννήθηκε από έναν πίθηκο που ορθώθηκε. Δεν του προσφέρει τίποτα το να ξαναπέσει στα τέσσερα. Αντίθετα κερδίζει πολύ με το να ορθωθεί ακόμη περισσότερο. Έχει κανείς ίσως το δικαίωμα να αρνηθεί τους εξαναγκασμούς που προέρχονται από άλλους. Αλλά υπό τον όρο να μπορεί να τους επιβάλλει στον εαυτό του.

Η κοινή αυταπάτη που διαχέουν οι σύγχρονες κοινωνίες είναι ότι όσο περισσότερο η ζωή γίνεται πιο «εύκολη», τόσο η προσπάθεια γίνεται άχρηστη. Στην πραγματικότητα είναι το αντίθετο. Η προσπάθεια αλλάζει μόνο σκοπό.

Όσο περισσότερα είναι τα στοιχεία επάνω στα οποία μπορούμε να επενεργήσουμε, τόσο περισσότερη ενεργητικότητα χρειαζόμαστε για να τα μορφοποιήσουμε. Είναι η θέληση και όχι η ελπίδα, η θεϊκή αρετή. Είναι επίσης μια από τις μορφές της αυτοκυριαρχίας – η οποία Ιταλικά λέγεται «μαεστρία».

Ο τρόπος είναι ο άνθρωπος: παλιά αρχή. Ο Ύβερσεν, ο ήρωας του μυθιστορήματος του Έρνεστ φον Σάλομον «η Πόλις», δηλώνει: «Δεν έχει πολλή σημασία τι σκέπτεται κανείς. Αυτό που μετρά είναι ο τρόπος με τον οποίο σκέπτεται»…

Για την αντιγραφή Σταύρος Βασδέκης

 


Μόνιμος σύνδεσμος σε αυτό το άρθρο: http://athriskos.gr/1441/

Σχολιάστε

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν κοινοποιείται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

:bye: 
Περισσότερα...